Rzeźby Mitoraja w Warszawie: Gdzie znaleźć Tindaro i inne?

Warszawa, miasto tętniące życiem i kulturą, stała się domem dla kilku niezwykłych dzieł światowej sławy polskiego rzeźbiarza, Igora Mitoraja. Ten kompleksowy przewodnik ma na celu nie tylko wskazać dokładne lokalizacje tych monumentalnych prac, ale także przybliżyć ich historię, symbolikę oraz znaczenie, w tym najnowszej i najbardziej dyskutowanej instalacji „Tindaro”. Jeśli jesteś miłośnikiem sztuki, turystą czy mieszkańcem, który pragnie zgłębić obecność Mitoraja w stolicy, ten artykuł dostarczy Ci wszystkich niezbędnych informacji.

Kim był Igor Mitoraj i dlaczego jego sztuka fascynuje?

Sztuka Igora Mitoraja, szczególnie ta prezentowana w przestrzeni publicznej, niezmiennie fascynuje i przyciąga wzrok. Moim zdaniem, jej siła tkwi w unikalnym połączeniu klasycznych, antycznych form z niezwykle nowoczesną interpretacją. Mitoraj miał niezwykłą zdolność do prowokowania głębokiej refleksji nad ludzką naturą, nieuchronnym przemijaniem i pięknem, które często odnajdujemy w niedoskonałości. Jego dzieła, choć monumentalne, zawsze wydają się intymne, zmuszając widza do zatrzymania się i kontemplacji.

Igor Mitoraj (1944-2014) był polskim rzeźbiarzem o międzynarodowej renomie. Urodzony w Oederan, w Niemczech, ale z polskimi korzeniami, studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem legendarnego Tadeusza Kantora. Od 1968 roku tworzył głównie poza Polską, osiedlając się we Włoszech i Francji, gdzie rozwijał swój unikalny styl. Mitoraj na nowo zdefiniował klasyczną rzeźbę, wprowadzając do niej elementy fragmentaryzacji, pęknięć i współczesnej wrażliwości, co sprawiło, że jego prace stały się rozpoznawalne na całym świecie.

Tindaro: monumentalna głowa, która podbiła Warszawę

Wśród dzieł Mitoraja, które zagościły w Warszawie, jedno z najnowszych i najbardziej spektakularnych to bez wątpienia „Tindaro”. To monumentalna głowa z brązu, ważąca imponujące 2,6 tony i mierząca ponad 4 metry wysokości. Nazwa rzeźby nawiązuje do mitologicznego króla Sparty, Tyndareosa, ojca Heleny Trojańskiej i Kastora z Polluksem. Rzeźba powstała w 1997 roku na zamówienie firmy KPM i przez wiele lat zdobiła biznesową dzielnicę La Défense w Paryżu, stając się jej rozpoznawalnym symbolem.

Podróż „Tindaro” do Warszawy była równie intrygująca, co sama rzeźba. Po sprowadzeniu do Polski, dzieło Mitoraja było tymczasowo eksponowane w dwóch prestiżowych lokalizacjach. Najpierw podziwialiśmy ją na Placu Trzech Krzyży, dumnie stojącą przed hotelem Sheraton, gdzie od razu przyciągnęła uwagę mieszkańców i turystów. Następnie „Tindaro” przeniesiono na Plac Centralny przed Pałacem Kultury i Nauki, gdzie jej monumentalne rozmiary doskonale wpisały się w otoczenie, tworząc niezwykły kontrast z socrealistyczną architekturą.

Docelową lokalizacją rzeźby „Tindaro” będzie nowa inwestycja NOHO ONE, powstająca przy Rondzie Daszyńskiego, na terenie dawnych zakładów „Polfa”. Co ciekawe, rzeźba ta została zakupiona przez firmę deweloperską NOHO Investment za rekordową kwotę 6,89 miliona złotych na aukcji Polswiss Art we wrześniu 2023 roku, co czyni ją najdroższą rzeźbą sprzedaną na polskim rynku sztuki. Jej obecność w tak dynamicznie rozwijającej się części miasta z pewnością stanie się nowym punktem orientacyjnym i magnesem dla miłośników sztuki.

Symbolika i intrygujący charakter rzeźby „Tindaro” idealnie wpisują się w ogólne cechy twórczości Mitoraja. Mitologiczne odniesienia, fragmentaryzacja formy oraz wyraźne pęknięcie na głowie nie są przypadkowe. To świadome zabiegi artystyczne, które mają za zadanie sprowokować do refleksji nad przemijaniem, niedoskonałością ludzkiej natury i ponadczasową siłą sztuki. Mitoraj często dążył do zachowania pewnej tajemnicy w swoich dziełach, a „Tindaro” jest tego doskonałym przykładem zaprasza widza do własnej interpretacji i dialogu z antycznymi mitami w nowoczesnym kontekście.

Pozostałe rzeźby Mitoraja w Warszawie: przewodnik po stałych lokalizacjach

Oprócz głośnego „Tindaro”, Warszawa może poszczycić się kilkoma innymi, równie znaczącymi dziełami Igora Mitoraja, które na stałe wpisały się w krajobraz miasta. Jedną z nich jest „Icaro Alato”, czyli „Ikar Uskrzydlony”. Tę majestatyczną rzeźbę znajdziecie przed Centrum Olimpijskim na Żoliborzu, przy ulicy Wybrzeże Gdyńskie 4. Nawiązanie do mitologicznego Ikara w twórczości Mitoraja symbolizuje ludzkie ambicje, dążenie do przekraczania granic, ale także kruchość i ulotność marzeń.

Kolejnym dziełem jest „Grande Toscano”, rzeźba, którą można podziwiać w dzielnicy Mokotów, przy ulicy Bobrowieckiej. Jej nazwa delikatnie sugeruje związek z regionem Toskanii we Włoszech, gdzie Igor Mitoraj mieszkał i tworzył przez znaczną część swojego życia. To właśnie tam, w Pietrasanta, znajdowała się jego pracownia, a otoczenie włoskiej sztuki i krajobrazu z pewnością miały wpływ na jego twórczość.

Na dziedzińcu Pałacu Pod Blachą przy Zamku Królewskim, w samym sercu Starego Miasta, ukryty jest prawdziwy klejnot rzeźba „Ikaria”. Jej lokalizacja sprawia, że jest to dzieło, które często odkrywa się przypadkiem, co dodaje jej uroku. „Ikaria” to kolejny przykład, jak Mitoraj czerpał inspirację z antycznych mitów, nadając im współczesny wyraz i umieszczając je w kontekście historycznej architektury Warszawy.

Warto również zwrócić uwagę na płaskorzeźbione drzwi z brązu autorstwa Mitoraja, które znajdują się w Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej (kościele Jezuitów) przy ulicy Świętojańskiej na Starym Mieście. To wyjątkowy przykład funkcjonalnej sztuki sakralnej w jego dorobku. Drzwi te, choć pełnią praktyczną rolę, są jednocześnie pełnoprawnym dziełem sztuki, które wzbogaca wnętrze świątyni i skłania do refleksji nad duchowością w kontekście twórczości artysty.

Filozofia i styl Mitoraja: piękno w niedoskonałości

Jednym z najbardziej charakterystycznych i intrygujących aspektów rzeźb Mitoraja jest ich celowe „uszkodzenie” lub fragmentaryczność. Pęknięcia, ubytki czy niekompletne postaci, które tak często widzimy w jego dziełach, nie są przypadkowe. To nie symbol zniszczenia, lecz świadomy zabieg artystyczny, który ma odzwierciedlać głęboką refleksję nad przemijaniem, niedoskonałością ludzkiej natury oraz siłą sztuki, która potrafi trwać mimo upływu czasu. Sam Mitoraj często podkreślał, że sztuka powinna intrygować i zachowywać tajemnicę, a te „niedoskonałości” są kluczem do tej tajemnicy, zmuszając widza do aktywnego udziału w interpretacji.

Twórczość Mitoraja jest głęboko zakorzeniona w tradycji antycznej, czerpiąc inspiracje z greckiej i rzymskiej mitologii oraz historii. Widzimy to w nazwach jego rzeźb, w klasycznych proporcjach i w tematyce. Jednakże, co jest niezwykle ważne, te klasyczne źródła inspiracji są przez niego przetwarzane i interpretowane w sposób niezwykle nowoczesny. Mitoraj tworzył dialog między przeszłością a współczesnością, sprawiając, że antyczne piękno stawało się aktualne i przemawiające do współczesnego odbiorcy, zachowując jednocześnie swoją ponadczasową uniwersalność.

Ludzkie ciało stanowiło centralny motyw w twórczości Mitoraja. Artysta eksplorował jego piękno, kruchość, siłę i ponadczasowość z niezwykłą wrażliwością. Jego unikalny styl, w tym wspomniana fragmentaryzacja, służył właśnie do przekazania tych złożonych aspektów. Poprzez ukazywanie ciała w stanie niekompletnym, Mitoraj podkreślał jego ulotność, ale jednocześnie jego niezmienną godność i symboliczne znaczenie. To właśnie w tych pęknięciach i brakach odnajdujemy głębię, która sprawia, że jego rzeźby są tak poruszające i zapadające w pamięć.

Praktyczny przewodnik: jak zwiedzać rzeźby Mitoraja w Warszawie?

Dla tych, którzy planują osobiste spotkanie z dziełami Igora Mitoraja w Warszawie, przygotowałem kilka praktycznych wskazówek, które pomogą w pełni docenić te niezwykłe rzeźby:

• Optymalna trasa zwiedzania: Ze względu na rozproszenie rzeźb, warto zaplanować zwiedzanie w grupach. Możesz zacząć od Starego Miasta (Ikaria w Pałacu Pod Blachą i drzwi w kościele Jezuitów), następnie przenieść się na Żoliborz (Icaro Alato przy Centrum Olimpijskim), a potem na Mokotów (Grande Toscano przy Bobrowieckiej). Na koniec zostaw sobie Rondo Daszyńskiego, aby podziwiać „Tindaro” w jego docelowej lokalizacji.
• Najlepsze pory dnia: Rzeźby Mitoraja najlepiej podziwiać wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, kiedy światło słoneczne jest bardziej miękkie i tworzy ciekawe cienie, podkreślające fakturę brązu i detale. Unikaj południowego słońca, które może powodować ostre odblaski.
• Atrakcje w pobliżu:
  • Przy „Ikarze Alato” na Żoliborzu możesz odwiedzić Centrum Olimpijskie i Muzeum Sportu i Turystyki.
  • W pobliżu „Ikarii” i drzwi w kościele Jezuitów na Starym Mieście masz na wyciągnięcie ręki Zamek Królewski, Rynek Starego Miasta oraz liczne kawiarnie i restauracje.
  • Okolice Ronda Daszyńskiego, gdzie stanie „Tindaro”, to dynamicznie rozwijające się centrum biznesowe z nowoczesną architekturą, a także bliskość Muzeum Powstania Warszawskiego.
  • „Grande Toscano” na Mokotowie znajduje się w bardziej kameralnej okolicy, idealnej na spokojny spacer.
• Transport: Skorzystaj z komunikacji miejskiej. Warszawa ma dobrze rozwiniętą sieć autobusową, tramwajową i metra, co ułatwi przemieszczanie się między lokalizacjami.

Dziedzictwo Igora Mitoraja w Warszawie

Obecność rzeźb Igora Mitoraja w Warszawie to coś więcej niż tylko zbiór dzieł sztuki w przestrzeni publicznej. To świadectwo jego geniuszu i trwałe dziedzictwo, które wzbogaca miejski krajobraz, nadając mu głębi i ponadczasowego wymiaru. Jego dzieła, łączące antyczne piękno z nowoczesną wrażliwością, prowokują do refleksji, zmuszają do zatrzymania się w pędzie codzienności i podziwiania form, które zdają się istnieć poza czasem. W mojej opinii, Mitoraj wniósł do tkanki współczesnego miasta element klasycznej harmonii i filozoficznej zadumy, który będzie inspirował kolejne pokolenia mieszkańców i odwiedzających stolicę.